Prof.Dr.İ.Hamit Hancı - UYARICI/UYUŞTURUCU MADDELERİN SAPTANMASINDA YAŞANAN SORUNLAR

 Son günlerde Bonzai denilen uyuşturucu maddenin gündeme gelmesiyle,

 

Uyuşturucu maddelerin tükrük,  kan ve idrarda analizlerini  yaptıkları  söylenen özel yada Üniversite labratuvarları basında yer almaktadır.

 

Bu labratuvarların teknik alt yapısıyla ilgili  bir fikrimiz olmadığı için (Kalite standartları, akreditasyon , denetlebilirlik v.s)  , analiz standartlarıyla ilgili bir yorumda bulunmak doğru olmaz.

 

Beyanlar göre, Bu labratuvarların usulüne uygun analizler yaptığını kabul etmekteyiz.

 

Asıl sorun, bu analizler ve sonrası hukuki süreçtedir.

 

1- Okullarda madde kullanımının yaygınlaşması üzerine tükrük tarama testleri yapılması önerisi.

 

CMK’nın yürürlükteki ilgili maddelerine göre kişinin rızası olmadan uyuşturucu tespiti ve muayenesi yapılması mümkün değildir. Heleki tarama testlerinin yapılması.

 

CMK m.75/1 uyarınca;Bir suça ilişkin delil elde etmek için şüpheli veya sanık üzerinde iç beden muayenesi yapılabilmesine ya da vücuttan kan veya benzeri biyolojik örneklerle saç, tükürük, tırnak gibi örnekler alınabilmesine; Cumhuriyet savcısı veya mağdurun istemiyle ya da re'sen hâkim veya mahkeme, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilebilir. Cumhuriyet savcısının kararı, yirmidört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunulur. Hâkim veya mahkeme, yirmidört saat içinde kararını verir. Onaylanmayan kararlar hükümsüz kalır ve elde edilen deliller kullanılamaz.

 

ANAYASA m.17 

 

I. Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi Varlığı Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. 


Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz. 
 

1219 sayılı TABABET VE ŞUABATI SAN'ATLARININ TARZI İCRASINA DAİR KANUN (Tıp Meslekleri Uygulamalarına Dair Yasa) 

 

Madde.70 - (Değişik: 5728 s. K. - 8.2.2008-26781) Tabipler, diş tabipleri ve dişçiler yapacakları her nevi ameliye için hastanın, hasta küçük veya tahtı hacirde ise veli veya vasisinin evvelemirde muvafakatını (rızasını) alırlar. Büyük ameliyei cerrahiyeler için bu muvafakatin tahriri(yazılı) olması lazımdır. ….

 

ANAYASA m 38/5. Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.

 

Anayasamızın 38/5. maddesine göre; “Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye” zorlanamayacağından, fail/ kişi tükrükte uyuşturucu  testi için aktif bir katılımda bulunmaya zorlanamaz. 

 

Ayrıca tarama testlerinde yanlış pozitif ya da yanlış negatif sonuç oranlarıda mevcuttur. Pozitif bir sonuçta doğrulama testleri  yapılmalıdır.

 

2-Kişilerin çocuklarının kan, idrar ya da saçlarını ,uyarıcı/uyuşturucu tetkiki amacıyla analiz yapan labratuvara getirmesi.

 

Bu tip özel incelemeler EGM ve Jandarma  Kriminal Labratuvarları yada Adli Tıp Kurumunda zaten yapılmamaktadır. Bu labratuvarlar sadece mahkemelerin gönderdiği resmi numuneler üzerinde inceleme yapmaktadırlar.

 

Özel başvuruları Üniversiteler ile özel labratuvarlar Kabul etmektedir.

 

Bu durumda da “ihbar yükümlülüğü” ile ilgili sorunlar oluşmaktadır.

 

Uyarıcı/uyuşturucu madde tarama testi yapılan hastada ,

 

Aranan madde bulunduğunda  “pozitif sonuç ta”  ,  kişinin o maddeyi kullanıldığı Kabul edilmektedir.

 

Bu durumu öğrenen sağlıkçı ya da labratuvar sorumluları ne yapacaklar.

 

Hasta için suç duyurusu yapma zorunluluğu oluşacak mıdır?

 

Türk Ceza Yasası bu konuda şöyle demektedir.

 

Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi


 MADDE 280. - (1) Görevini yaptığı sırada bir suçun işlendiği yönünde bir belirti ile karşılaşmasına rağmen, durumu yetkili makamlara bildirmeyen veya bu hususta gecikme gösteren sağlık mesleği mensubu, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

 

(2) Sağlık mesleği mensubu deyiminden tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire ve sağlık hizmeti veren diğer kişiler anlaşılır.

 

Sucun olusabilmesi icin saglik meslegi mensubunun gorevini yaptigi sirada suc belirtisi ile karsilasmasina ragmen bunu bildirmemesi ya da gecikme gostermesi gerekmektedir.

 

MADDE GEREKÇESİ:MADDE 280.– Madde, mesleklerini icra ettikleri sırada tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire ve sağlık hizmeti veren diğer kişilerin öğrendikleri suçları ihbar yükümlülüklerini getirmiş bulunmaktadır. Söz konusu ihbar yükümlülüğü, madde metninde sayılan sağlık mesleği mensupları ile sınırlı değildir. Örneğin, bir tıbbi tahlil laboratuarında görev yapan kişiler açısından da mevcuttur.

 

 

Peki uyuşturucu  kullanmak suçmudur.

 

Türk Ceza Yasası 191. Maddede kullanim amacli uyusturucu suclari düzenlenmistir. Kısa bir zaman önceye kadar bu maddelerin satışı suç olup, kullanımları suç değildi. Kullanmak suç olmadığı için laboratuar tetkiklerinde saptanması halinde ihbar edilmeyebilirdi.

 

18 Haziran 2014 tarihli 6545s. torba yasa ile ile, Türk Ceza Yasası 191.madde değişmiştir.

 

Yeni düzenleme ile uyuşturucu madde kullanma  suç kapsamına alınmıştır. Cezada iki yildan bes yila kadar hapis olarak belirlenmiştir.

 

TCY 191. Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak (Değişik madde ve başlığı: 6545 - 18.6.2014 / m.68) (1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

 

Bu haliyle maddeyi kullanmis olmak artik suc oldugundan cesitli testlerde ortaya cikmasi durumunda  bu bir suç belirtisi olarak Kabul edileceğinde kisinin ihbar edilmesi gerekmektedir.

 

Bu düzenlemeye göre analizde uyarıcı/uyuşturucu yani yasak madde saptayan sağlık mensubu bu durumu adli makamlara bildirmekle yükümlüdür.

 

Pratikte bu nasıl sorunlara yol açacaktır.

 

Kişiler, Bireysel başvurularda  ihbar edileceklerini bildiklerinden bu korku nedeniyle özel/üniversite labratuvarlarına gitmeyecek, labratuvarlar bireysel başvuru analizlerini yapamayacak, Analizlerde bulunan pozitif sonuçları bildirmezlerse de hukuki yaptırımlarla karşılaşacaklardır.


Kaynak: http://www.tarafsizhaber.com/makale/prof-dr-i-hamit-hanci-uyarici-uyusturucu-maddelerin-saptanmasinda-yasanan-sorunlar-9716

HABERLER&DUYURULAR

PAYLAŞILAN DOSYALAR

ÜYESİ OLDUĞUMUZ PLATFORM

DESTEK İÇİN